Ostatnio dosyć często możemy usłyszeć o zaburzeniach odżywiania wśród nastolatków oraz młodych dorosłych. Większość osób słyszało o anoreksji czy bulimii. Przyczyn powstawania doszukujemy się w trendzie na bycie fit, diety oraz wymagania stawiane nastolatkom w kwestii idealnego wyglądu. Jednak co decyduje o fakcie, że jedna osoba jest podatna na zaburzenia odżywiania, natomiast druga nie?  Otóż psychologiczne mechanizmy powstawania zaburzeń odżywiania sięgają zdecydowanie głębiej niż presja idealnego wyglądu. Ogromny wpływ na ich powstawanie ma system rodzinny.

Psychologiczne mechanizmy powstawania zaburzeń odżywiania 

Anoreksja

Anoreksja (jadłowstręt psychiczny)- usilne dążenie do szczupłej sylwetki, wynikające z lęku przed otyłością. Zaburzenie rozpoznaje się poniżej 85% minimalnej masy ciała wymaganej dla wieku oraz wzrostu. U kobiet/nastolatek zanika miesiączka. Zaburzenie zdecydowanie częściej dotyczy kobiet, mężczyźni stanowią 5%-10% chorych. Anoreksja wyniszcza organizm, w ostateczności prowadzi do śmierci. 

Rodzina osoby chorej na anoreksję

Gdy u młodej osoby diagnozujemy jadłowstręt psychiczny, należy głębiej zastanowić się nad funkcjonowaniem całego systemu rodzinnego. Często role w rodzinie są niejasne- nie ma wyraźnego podziału na rodziców, dzieci itp. Zdarza się, że nastolatek funkcjonuje jak kolega jednego z rodziców. Opiekun wciąga go w konflikty małżeńskie. Granice w rodzinie są zatarte, niejasne. Relacje w rodzinie są bardzo intensywne. Nie ma przyzwolenia na indywidualność, spędzanie czasu samotnie lub z innymi osobami niż członkowie rodziny. Dobro całego systemu jest ważniejsze niż prywatne cele czy potrzeby. Świat zewnętrzny postrzegają jako zagrażający, niebezpieczny- “Gdzie Ci będzie tak dobrze jak w domu”.

Rodzice takich osób często późno wchodzą w związki partnerskie. Bycie “dobrym rodzicem” jest ważniejsze niż bliskość małżonków. Często pojawia się nadopiekuńczość w stosunku do dziecka, wyrażana w formie kontroli, wysokich wymagań, chronienia przed doświadczaniem porażek. Nie dopuszcza się do wyrażania swojej złości, w związku z tym blokują trudne emocje. Nie ma możliwości rozwiązywania konfliktów na bieżąco. Brak przyzwolenia dla “złych emocji”, zaprzeczanie pojawiającym się konfliktom oraz różnicom pomiędzy członkami rodziny. Bardzo dużą wagę przywiązuje się do norm społecznych, wypadania dobrze w oczach innych osób- “Co o nas pomyślą”.

W historii rodziny doszukujemy się przekonania, że poddawanie się impulsom jedzenia czy seksualnym jest niemile widziane. Członkowie rodziny zaprzeczają swoim potrzebom. Godne pochwały jest poświęcanie się dla innych, dochodzi do współzawodnictwa w kwestii kto więcej poświęca dla rodziny, rezygnuje ze swoich potrzeb. Kryzys w rodzinie oraz pojawienie się anoreksji przypada na okres dorastania. Pojawienie się u nastolatka potrzeby separacji, poszukiwania własnej tożsamości czy seksualności zaburza funkcjonowanie całego systemu rodzinnego. W związku z tym, że nastolatek nie ma przyzwolenia ze strony rodziny na realizację własnych potrzeb, przyznawanie się do seksualności, oddzielanie swojego zdania od zdania rodziców, zaczyna kontrolować system rodzinny poprzez jedzenie. 

Bulimia

Bulimia- powtarzające się epizody gwałtownego objadania się ogromnymi ilościami jedzenia przy jednoczesnym braku kontroli. Osoba objadająca się boi się otyłości. W związku z tym stosuje różne zachowania kompensacyjne- wymioty, stosowanie środków przeczyszczających czy lewatywy, obsesyjne ćwiczenia fizyczne. Bulimia również jest chorobą śmiertelną. 

Rodzina osoby chorej na bulimię

Rodzina nastolatka cierpiącego na bulimię często przedstawia nam niejako obraz dwóch, skrajnych rodzin. Z jednej strony bardzo dużą wagę przywiązuje się do oceny społecznej, tego jak postrzegają nas inni ludzie. Z drugiej strony poszczególni członkowie zachowują się impulsywnie np. nadużywanie alkoholu. Konflikty postrzegają jako oznakę siły. Członkowie rodziny postrzegają świat zewnętrzny jako zagrażający, w związku z tym oczekują zaspokajania wszystkich swoich potrzeb emocjonalnych w rodzinie.

Relacje budowane są na zasadzie dominacji-poddania się. Dzieci są obarczone odpowiedzialnością za problemy małżeńskie. Z jednej strony pacjentka może być “córeczką tatusia”, z drugiej strony matka może oczekiwać od niej wsparcia w konfliktach z ojcem. W związku z silną potrzebą spełniania oczekiwań społecznych, zatajają konflikty. Towarzyszy im wstyd, co utrudnia kształtowanie się tożsamości nastolatka. Pragnienie bycia silnym powoduje, że cierpiąca na bulimię osoba domaga się samodzielności, jednocześnie zaprzecza potrzebie bliskości i wsparcia ze strony rodziny, które są objawami słabości. Zauważalna jest trudność z tworzeniem prawidłowych, ciepłych, pełnych zaufania więzi- izoluje się. Taki chroniczny protest przeciwko potrzebie bliskości oraz miłości skłania chorego do poszukiwania obiektu, który przyniesie ukojenie np. jedzenia. 

Kompulsywne objadanie

Kompulsywne objadanie się- zaburzenie polegające na napadach objadania się ogromnymi ilościami jedzenia. Napadom towarzyszy poczucie braku kontroli. Nie wiąże się z uczuciem głodu, a z doświadczaniem trudnych emocji. Ze względu na poczucie wstydu, chory objada się w samotności. Bezpośrednio po epizodzie objadania się, pojawia się poczucie winy, wstręt do samego siebie, wstyd. Zaburzenie prowadzi do otyłości oraz schorzeń z nią związanych np. cukrzyca, nadciśnienie, choroby serca. Otyłość jest ściśle związana z zaniżonym poczuciem własnej wartości, depresją oraz izolacją społeczną. 

Rodzina osoby objadającej się kompulsywnie

Podczas napadu objadania, chory zaspokaja głód, jednak nie ten fizjologiczny a emocjonalny. Gdy pojawiają się trudne emocje- złość, gniew, smutek, są blokowane za pomocą jedzenia. Często osoby cierpiące na kompulsywne objadanie się wychowywały się w rodzinie, w której nie było przyzwolenia na wyrażanie tych trudnych emocji. Miały się zawsze uśmiechać, robić dobrą minę do złej gry np. po to aby nie denerwować rodziców.

Chory permanentnie poszukuje akceptacji oraz bezwarunkowej miłości, której prawdopodobnie nie doświadczył w domu rodzinnym. Często pożądane zachowanie było nagradzane jedzeniem zamiast pozytywnym wzmocnieniem emocjonalnym np. przytuleniem, miłym słowem (“Wywróciłeś się?- chodź kupię Ci ciasteczko”). W przyszłości taka osoba rekompensuje sobie życiowe porażki czy niepowodzenia właśnie napadami jedzenia. Nie potrafi konstruktywnie radzić sobie z trudnościami, stawiać granic czy być asertywną. Nie dba o swój komfort oraz bezpieczeństwo, ponieważ jej potrzeby emocjonalne nigdy nie były ważne. Potrafi chwilowo ulżyć sobie jedzeniem, po czym następuje ogromne poczucie winy, wzmacnia się przekonanie, że nie zasługuje na miłość oraz akceptację swoją oraz innych osób. 

Leczenie

U podstaw zaburzeń odżywiania leżą skomplikowane mechanizmy psychologiczne. Aby leczenie było skuteczne, warto objąć terapią cały system rodzinny. Bez zmian w funkcjonowaniu wszystkich członków rodziny, ciężko będzie osobie chorej na nowo budować poczucie własnej wartości oraz polubić samą siebie.

Zapraszam do obejrzenia filmu:

Zapraszam do kontaktu http://www.martynaskubala.pl



0 Komentarzy

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *